Cuộc gọi video đứng hình, trang web quay vòng mãi không tải, trong khi biểu tượng WiFi trên máy vẫn đủ vạch. WiFi chập chờn thường đến từ một trong ba chỗ: đường truyền của nhà mạng, bộ phát WiFi và vùng phủ sóng, hoặc chính thiết bị đang dùng. Năm cách kiểm tra dưới đây giúp bạn khoanh vùng lỗi trước khi gọi tổng đài hay mua router mới. Tất cả đều miễn phí và làm được trong khoảng mười phút.
1. Đo tốc độ bằng Speedtest
Speedtest của Ookla là cách nhanh nhất để biết mạng đang chạy được bao nhiêu. Trên máy tính, mở trình duyệt vào speedtest.net; trên điện thoại, cài ứng dụng Speedtest by Ookla.
- Tắt các chương trình đang tải file, đang đồng bộ ảnh hay cập nhật hệ điều hành.
- Bấm nút GO. Trang sẽ đo lần lượt độ trễ, tốc độ tải xuống và tải lên, mất khoảng nửa phút.
- Ghi lại ba con số: Ping (ms), Download (Mbps), Upload (Mbps).
So con số Download với gói cước bạn đang trả. Lưu ý đơn vị: Speedtest dùng Mbps (megabit mỗi giây), còn trình tải file thường hiện MB/s (megabyte mỗi giây). 1 MB/s bằng 8 Mbps, nên mạng 80 Mbps tải file chỉ được khoảng 10 MB/s là bình thường.
Để kết quả có ý nghĩa, đo ít nhất ở hai chỗ: ngay cạnh bộ phát và ở chỗ bạn hay ngồi. Nếu có thể, cắm dây LAN vào máy tính rồi đo thêm một lần. Đo qua dây mà vẫn chậm thì lỗi nằm ở đường truyền hoặc modem nhà mạng, không phải ở WiFi. Fast.com cũng là một trang đo nhanh: mặc định hiện tốc độ tải xuống, bấm “Show more info” để xem thêm tải lên và độ trễ.
2. Ping liên tục để bắt lúc rớt mạng
Speedtest chỉ đo một lần trong vài chục giây. Mạng chập chờn kiểu “lúc được lúc không” cần đo liên tục, và lệnh ping trên Windows làm được việc này.
- Nhấn Windows + R, gõ cmd, nhấn Enter để mở cửa sổ dòng lệnh.
- Gõ ipconfig, tìm dòng Default Gateway. Đó là địa chỉ của router, thường có dạng 192.168.1.1 hoặc 192.168.0.1.
- Gõ ping 192.168.1.1 -t (thay bằng địa chỉ router của bạn) để ping liên tục tới router.
- Mở thêm một cửa sổ cmd khác, gõ ping 8.8.8.8 -t để ping ra Internet (8.8.8.8 là máy chủ DNS của Google).
- Để chạy vài phút trong lúc mạng đang chập chờn, rồi nhấn Ctrl + C để dừng và xem dòng thống kê.
Cách đọc kết quả:
- time là thời gian một gói tin đi và về. Con số đều đặn là tốt; nhảy từ vài chục lên vài trăm ms là đường truyền đang nghẽn.
- Request timed out là gói tin không quay về. Thỉnh thoảng một dòng thì chưa sao, ra liên tiếp nhiều dòng là mạng đang rớt.
- Dòng Lost ở cuối cho biết tỷ lệ mất gói.
So hai cửa sổ với nhau. Ping tới router đã rớt thì lỗi nằm ở WiFi trong nhà: sóng yếu, nhiễu hoặc bộ phát quá tải. Ping tới router ổn nhưng ping ra 8.8.8.8 rớt thì lỗi nằm ở đường truyền nhà mạng.
3. Xem thông số kết nối trong Windows
Windows cho xem khá đủ thông tin về mạng WiFi đang kết nối. Trên Windows 11, vào Settings, chọn Network & internet, chọn Wi-Fi, rồi bấm vào tên mạng đang dùng.
Ba dòng nên nhìn:
- Network band: 2,4 GHz đi xa hơn nhưng chậm và dễ nhiễu; 5 GHz nhanh hơn nhưng yếu đi nhanh khi qua tường. Máy đang ở 2,4 GHz dù ngồi gần bộ phát thì nên thử chuyển sang mạng 5 GHz.
- Link speed: tốc độ liên kết giữa máy và bộ phát. Con số này tụt mạnh khi bạn đi xa bộ phát, và nó là mức trần, tốc độ thật luôn thấp hơn.
- Protocol: chuẩn WiFi máy đang dùng (Wi-Fi 4, 5, 6). Máy cũ chỉ có Wi-Fi 4 thì không nhanh được dù bộ phát mới.
4. Đo cường độ sóng bằng lệnh netsh
Nhiều khi đường truyền không có lỗi, chỉ là chỗ bạn ngồi sóng quá yếu. Lệnh netsh cho biết cường độ tín hiệu dưới dạng phần trăm.
- Mở Start, gõ Command Prompt, chọn Run as administrator.
- Gõ netsh wlan show interfaces và nhấn Enter.
- Tìm dòng Signal.
Cầm máy đi một vòng, chạy lại lệnh ở từng chỗ: cạnh bộ phát, phòng bên cạnh, góc xa nhất. Chỗ nào tín hiệu tụt hẳn so với cạnh bộ phát là vùng sóng yếu. Cách xử lý thường là đặt bộ phát lên cao, ra giữa nhà, tránh tủ sắt và gương, hoặc thêm một điểm phát cho khu đó.
5. Đếm thiết bị và xem nhiễu kênh
Mạng ổn buổi sáng nhưng chập chờn buổi tối thường là do quá nhiều thiết bị dùng chung. Đăng nhập trang quản trị của router (địa chỉ Default Gateway ở bước 2, tài khoản thường in ở đáy router) để xem danh sách thiết bị đang kết nối. Điện thoại, TV, camera, máy tính bảng cộng lại có khi lên vài chục máy mà chủ nhà không để ý.
Với băng 2,4 GHz, sóng WiFi của hàng xóm cũng làm nhiễu. Trên Android có các ứng dụng phân tích WiFi hiển thị các mạng xung quanh theo từng kênh. Thấy kênh mình đang dùng chen chúc nhiều mạng khác thì vào trang quản trị router đổi sang kênh vắng hơn, hoặc để máy dùng băng 5 GHz.
Đọc kết quả: lỗi nằm ở đâu
| Hiện tượng khi kiểm tra | Nguyên nhân thường gặp | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Cắm dây LAN đo vẫn chậm, ping ra 8.8.8.8 rớt | Đường truyền hoặc modem nhà mạng | Khởi động lại modem, báo tổng đài nhà mạng kèm kết quả đo |
| Cạnh bộ phát nhanh, xa thì chậm, Signal tụt | Vùng phủ sóng không đủ | Dời bộ phát, thêm điểm phát cho khu xa |
| Ping tới router rớt gói dù ngồi gần | Bộ phát quá tải hoặc nhiễu kênh | Bớt thiết bị, đổi kênh, thay bộ phát chịu tải cao hơn |
| Chỉ chậm vào giờ đông người | Nhiều người dùng chung băng thông | Giới hạn băng thông từng máy, nâng gói cước |
| Một máy chậm, các máy khác bình thường | Card WiFi hoặc driver của máy đó | Cập nhật driver, thử lại với máy khác |
Khi nào một modem nhà mạng không còn đủ
Ở nhà riêng, phần lớn lỗi chập chờn sửa được bằng cách dời bộ phát hoặc thêm một điểm phát. Quán cà phê, văn phòng, nhà xưởng thì khác: hàng chục người kết nối cùng lúc, diện tích rộng, nhiều vách ngăn. Modem nhà mạng đặt ở quầy thường không gánh nổi, và gắn thêm bộ kích sóng chỉ làm mạng rối hơn.
Những chỗ này nên dùng bộ phát WiFi chuyên dụng như Grandstream GWN76xx hay Aruba Instant On, đặt nhiều điểm phát quản lý chung, tách mạng khách khỏi mạng nội bộ. WiFi24h khảo sát miễn phí tận nơi, đo sóng từng khu rồi mới đề xuất số điểm phát, theo quy trình thi công hạ tầng WiFi: khảo sát, thiết kế, lắp đặt, nghiệm thu và bảo trì.
Nếu bạn đang chuẩn bị làm mạng cho văn phòng, đọc thêm bài lắp đặt WiFi doanh nghiệp. Hệ thống đã chạy lâu mà hay chập chờn thì xem bài về bảo trì hệ thống mạng.
Tìm hiểu dịch vụ WiFi Marketing của WiFi24h tại TP.HCM.
Gọi hoặc nhắn Zalo 0909 8088 39 để được khảo sát WiFi miễn phí tận nơi, hoặc xem trang thi công hạ tầng WiFi, camera.
